ಔರಂಗಜೇಬ್ ಮತ್ತು ಟಿಪ್ಪು ಸುಲ್ತಾನ್: ಬಿ. ಎನ್. ಪಾಂಡೆಯವರ ಅವಲೋಕನಗಳು

0
156

✍️ ಪಿ.ಪಿ. ಅಬ್ದುರಹ್ಮಾನ್ ಪೆರಿಂಗಾಡಿ
ರಾಜ್ಯ ಸಲಹಾ ಸಮಿತಿ ಸದಸ್ಯರು, ಜ.ಇ. ಹಿಂದ್‌, ಕೇರಳ

ಬಿ. ಎನ್. ಪಾಂಡೆ (1906–1998) ಅವರು ಕಟ್ಟಾ ಗಾಂಧಿವಾದಿ, ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಹೋರಾಟಗಾರ ಹಾಗೂ ಧಾರ್ಮಿಕ ಐಕ್ಯತೆ ಮತ್ತು ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಏಕೀಕರಣಕ್ಕಾಗಿ ಶ್ರಮಿಸಿದ ಪ್ರತಿಭಾವಂತ ವ್ಯಕ್ತಿಯಾಗಿದ್ದರು. ಗಾಂಧೀಜಿಯವರ ದರ್ಶನದ ಕುರಿತು ವಿದೇಶಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಉಪನ್ಯಾಸಗಳನ್ನು ನೀಡಿದ್ದಾರೆ. ಜವಾಹರಲಾಲ್ ನೆಹರು, ಇಂದಿರಾ ಗಾಂಧಿ ಮತ್ತು ರಾಜೀವ್ ಗಾಂಧಿಯವರೊಂದಿಗೆ ನಿಕಟ ಸಂಬಂಧ ಹೊಂದಿದ್ದರು. 1984–88ರ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಒಡಿಶಾದ ರಾಜ್ಯಪಾಲರಾಗಿದ್ದರು. ಸುಮಾರು 19 ವರ್ಷಗಳ ಕಾಲ ರಾಜ್ಯಸಭಾ ಸದಸ್ಯರಾಗಿದ್ದರು (1976–84; 1989–1998). ಉತ್ತರ ಪ್ರದೇಶ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ ಅಧ್ಯಕ್ಷರಾಗಿ (1980–83), ಉತ್ತರ ಪ್ರದೇಶ ವಿಧಾನಸಭಾ ಸದಸ್ಯರಾಗಿ, ಅಲಹಾಬಾದ್ ಮೇಯರ್ ಆಗಿಯೂ ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸಿದ್ದಾರೆ. 18 ವರ್ಷಗಳ ಕಾಲ ಗಾಂಧಿ ಸ್ಮೃತಿ ಆಂಡ್ ದರ್ಶನ ಸಮಿತಿ (GSDS)ಯ ಉಪಾಧ್ಯಕ್ಷರಾಗಿದ್ದರು.

ಅವರ ಪ್ರಮುಖ ಕೃತಿಗಳು: Centenary History of Indian National Congress (1885–1985), A Concise History of Indian National Congress (1947–1985), Indira Gandhi, Islam and Indian Culture, Aurangzeb

1987ರಲ್ಲಿ ಕೋಝಿಕೋಡ್‌ನ ಪಿ.ಪಿ. ಉಮ್ಮರ್ ಫಾರೂಕ್ ಅವರು Islam and Indian Culture ಕೃತಿಯನ್ನು ಅನುವಾದಿಸಿ ‘ಇಸ್ಲಾಮ್ ಮತ್ತು ಭಾರತೀಯ ಸಂಸ್ಕೃತಿ’ ಎಂಬ ಹೆಸರಿನಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟಿಸಿದ್ದರು. ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಪುಸ್ತಕವಾಗಿತ್ತು. ಆದರೆ 40 ವರ್ಷಗಳ ನಂತರ ಹೊಸ ಪೀಳಿಗೆಗೆ ಅದು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಅಲಭ್ಯವಾಗಿದೆ. ಅನೇಕ ಯುವ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ ಕಾರ್ಯಕರ್ತರಲ್ಲಿ ಬಿ.ಎನ್. ಪಾಂಡೆಯವರ ಬಗ್ಗೆ ವಿಚಾರಿಸಿದಾಗ, ಅವರಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಿನವರಿಗೆ ಯಾವುದೇ ಹೆಚ್ಚಿನ ಮಾಹಿತಿಯಿಲ್ಲ. 120 ಪುಟಗಳ ಈ ಪುಸ್ತಕವು ಮೂರು ಭಾಗಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಇವು ಪಾಟ್ನಾದ ಖುದಾ ಬಕ್ಷ್ ಸ್ಮಾರಕ ವಾರ್ಷಿಕ ಉಪನ್ಯಾಸಗಳಾಗಿವೆ (1985 ಡಿಸೆಂಬರ್ 19, 20 ಮತ್ತು 21).

ಪಾಂಡೆಯವರ ಕೆಲವು ದೃಷ್ಟಿಕೋನಗಳು ಮತ್ತು ಅವಲೋಕನಗಳೊಂದಿಗೆ ನ್ಯಾಯಸಮ್ಮತವಾಗಿ ಭಿನ್ನಾಭಿಪ್ರಾಯ ಹೊಂದಬೇಕಾದ ಅಂಶಗಳಿವೆ. ಆದರೆ ಇಂದಿನ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿ ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಸ್ತುತವಾಗಿರುವ ಅನೇಕ ವಾಸ್ತವಾಂಶಗಳೂ ಅವರ ಕೃತಿಯಲ್ಲಿವೆ.

‘ಮಧ್ಯಕಾಲೀನ ಭಾರತದ ಇತಿಹಾಸದ ವಿಕೃತೀಕರಣ’ ಎಂಬ ಎರಡನೇ ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಅವರು ಹೀಗೆ ಬರೆಯುತ್ತಾರೆ: “………ಭಾರತದ ಇತಿಹಾಸದ ಕುರಿತು ವ್ಯಾಪಕವಾದ, ಆಳವಾದ ಮತ್ತು ನಿಷ್ಪಕ್ಷಪಾತವಾದ ಅಧ್ಯಯನವನ್ನು ತುರ್ತಾಗಿ ನಡೆಸಬೇಕಾಗಿದೆ. ಈ ಅಧ್ಯಯನ ಹಿಂದೆಂದಿಗಿಂತಲೂ ಇಂದು ಅತ್ಯಂತ ಅಗತ್ಯವಾಗಿದೆ. ಒಂದು ಪ್ರಸ್ತುತ ಪ್ರಶ್ನೆ ಹೀಗಿದೆ — ಇತಿಹಾಸವನ್ನು ವಿಭಜಿಸಿ, ಇದು ಪ್ರಾಚೀನ ಇತಿಹಾಸ, ಇದು ಮಧ್ಯಕಾಲೀನ ಇತಿಹಾಸ ಎಂದು ಹೇಳಬಹುದೇ? ಮಹಾನ್ ಆಕ್ಸ್‌ಫರ್ಡ್ ಪ್ರೊಫೆಸರ್ ಫ್ರೀಮನ್ ಅವರು ಆಧುನಿಕ ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ದೃಷ್ಟಿಕೋನದಿಂದ ಇತಿಹಾಸವನ್ನು ಅಧ್ಯಯನ ಮಾಡುವ ಮೂಲ ತತ್ವವೆಂದರೆ ಇತಿಹಾಸದ ನಿರಂತರತೆ ಮತ್ತು ಏಕತೆಯನ್ನು ಕಾಪಾಡುವುದು ಎಂದು ಬೋಧಿಸಿದ್ದಾರೆ.

ಈ ಮಾತನ್ನು ಬೆಂಬಲಿಸಿ ಡಾ. ಬಿ.ಆರ್. ಭಂಡಾರ್ಕರ್ ಹೀಗೆ ಹೇಳಿದ್ದಾರೆ: “ಭಾರತದ ಇತಿಹಾಸವನ್ನು ಮೂರು ಭಾಗಗಳಾಗಿ ವಿಭಜಿಸಿ, ಹಿಂದೂ ಕಾಲಘಟ್ಟ, ಮುಸ್ಲಿಂ ಕಾಲಘಟ್ಟ ಮತ್ತು ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಕಾಲಘಟ್ಟ ಎಂದು ಹೇಳಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ. ಹೀಗೆ ಹೇಳುವುದಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಬುದ್ಧಿಹೀನವಾದದ್ದು ಮತ್ತೊಂದಿಲ್ಲ. ಮೊದಲನೆಯದಾಗಿ, ಇತಿಹಾಸವು ಹಿಂದೂ, ಮುಸ್ಲಿಂ ಅಥವಾ ಕ್ರೈಸ್ತವಾಗಿರುವಂತೆ ಪ್ರಾಚೀನ, ಮಧ್ಯಕಾಲೀನ ಮತ್ತು ಆಧುನಿಕವಾಗಿರಬಹುದು. ಸಾಮುದಾಯಿಕ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ಭಾರತದ ಇತಿಹಾಸವನ್ನು ವಿಭಜಿಸುವುದನ್ನು ಎಲ್ಲಾ ಇತಿಹಾಸ ಪುಸ್ತಕಗಳಿಂದಲೂ ತೆಗೆದುಹಾಕಬೇಕು. ಎರಡನೆಯ ರೀತಿಯ ವಿಭಜನೆಯು ಅಧ್ಯಯನಕ್ಕೆ, ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ವಿಶ್ಲೇಷಣೆಗೆ ಸಹಾಯಕವಾಗಬಹುದು. ಆದರೆ ಇತಿಹಾಸ ಒಂದು ನಿರಂತರ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆ ಎಂಬುದನ್ನು ಯಾವಾಗಲೂ ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲಿಟ್ಟುಕೊಳ್ಳಬೇಕು. ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಅಧ್ಯಯನಕ್ಕಾಗಿ ಇತಿಹಾಸದ ಕಾಲಘಟ್ಟಗಳನ್ನು ತಾತ್ಕಾಲಿಕವಾಗಿ ವಿಭಜಿಸಬಹುದಷ್ಟೇ….”

ಭಾರತದ ವಿವಿಧ ಸಮುದಾಯಗಳ ನಡುವೆ ನಿರಂತರವಾಗಿ ಅನೈಕ್ಯ, ಅಸಹಿಷ್ಣುತೆ ಮತ್ತು ಏಕೀಕರಣದ ಕೊರತೆ ಉಂಟಾಗಲು ಕಾರಣವೇನು ಎಂಬುದನ್ನು ನಾವು ಪರಿಶೀಲಿಸಬೇಕಾಗಿದೆ. ಈ ತಪ್ಪು ಕಲ್ಪನೆ ಹಲವು ರೂಪಗಳಲ್ಲಿ ಹುಟ್ಟಿ, ಹಲವು ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ವ್ಯಕ್ತವಾಗುತ್ತದೆ. ಎರಡೂ ಸಮುದಾಯಗಳಲ್ಲಿರುವ ಯಥಾಸ್ಥಿತಿವಾದಿಗಳು ಭಾರತೀಯ ಇತಿಹಾಸದ ವಾಸ್ತವಾಂಶಗಳನ್ನು ತಪ್ಪಾಗಿ ವ್ಯಾಖ್ಯಾನಿಸಿ, ಐತಿಹಾಸಿಕ ಘಟನೆಗಳನ್ನು ತಮ್ಮ ವಾದಕ್ಕೆ ಅನುಕೂಲವಾಗುವ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ನಿರೂಪಿಸಲು ಪ್ರೇರೇಪಿತರಾಗಿರುವುದನ್ನು ಕಾಣಬಹುದು.”

ಡಾ. ಬಿ.ಎನ್. ಪಾಂಡೆಯವರ ‘ಇಸ್ಲಾಮ್ ಮತ್ತು ಭಾರತೀಯ ಸಂಸ್ಕೃತಿ’ ಕೃತಿಯಲ್ಲಿನ ಪ್ರಸಕ್ತ ಭಾಗ ಹೀಗಿದೆ: “ಇತಿಹಾಸದ ವಾಸ್ತವಾಂಶಗಳನ್ನು ಹೇಗೆ ವಿಕೃತಗೊಳಿಸಲಾಗಿದೆ ಎಂಬುದಕ್ಕೆ ಬೆಳಕು ಚೆಲ್ಲುವ ಕೆಲವು ಉದಾಹರಣೆಗಳನ್ನು ನಾನು ನೀಡುತ್ತೇನೆ. 1928ರಲ್ಲಿ ಅಲಹಾಬಾದ್‌ನಲ್ಲಿ ನಾನು ಟಿಪ್ಪು ಸುಲ್ತಾನನ ಕುರಿತು ಸಂಶೋಧನೆ ನಡೆಸುತ್ತಿದ್ದಾಗ, ಆಂಗ್ಲೋ-ಬೆಂಗಾಳಿ ಕಾಲೇಜು ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿ ಸಂಘದ ಕೆಲವು ಪದಾಧಿಕಾರಿಗಳು ನನ್ನನ್ನು ಭೇಟಿಯಾಗಿ, ಅವರ ಹಿಸ್ಟರಿ ಅಸೋಸಿಯೇಷನ್‌ನ ಉದ್ಘಾಟನೆ ನೆರವೇರಿಸಬೇಕೆಂದು ವಿನಂತಿಸಿದರು. ಪಠ್ಯಪುಸ್ತಕಗಳನ್ನು ಕೈಯಲ್ಲಿ ಹಿಡಿದುಕೊಂಡೇ ಅವರು ಕಾಲೇಜಿನಿಂದ ಬಂದಿದ್ದರು. ಆಕಸ್ಮಿಕವಾಗಿ ಅವರ ಇತಿಹಾಸ ಪಠ್ಯಪುಸ್ತಕಗಳನ್ನು ನಾನು ಒಮ್ಮೆ ನೋಡಿದೆ. ಅದರಲ್ಲಿ ನನ್ನನ್ನು ಬೆಚ್ಚಿಬೀಳಿಸಿದ ಒಂದು ವಾಕ್ಯ ಹೀಗಿತ್ತು: ‘ಮೂರು ಸಾವಿರ ಬ್ರಾಹ್ಮಣರನ್ನು ಟಿಪ್ಪು ಬಲವಂತವಾಗಿ ಇಸ್ಲಾಮ್‌ಗೆ ಮತಾಂತರಗೊಳ್ಳುವಂತೆ ಒತ್ತಾಯಿಸಿದಾಗ ಅವರು ಆತ್ಮಹತ್ಯೆ ಮಾಡಿಕೊಂಡರು.’

ಆ ಪುಸ್ತಕದ ಲೇಖಕರು ಕಲ್ಕತ್ತಾ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದ ಸಂಸ್ಕೃತ ವಿಭಾಗದ ಮುಖ್ಯಸ್ಥ ಮಹಾಮಹೋಪಾಧ್ಯಾಯ ಡಾ. ಹರಿಪ್ರಸಾದ್ ಶಾಸ್ತ್ರಿ. ಈ ಮಾಹಿತಿ ಎಲ್ಲಿಂದ ದೊರಕಿತು ಎಂದು ವಿಚಾರಿಸಿ ನಾನು ತಕ್ಷಣ ಡಾ. ಶಾಸ್ತ್ರಿಗೆ ಪತ್ರ ಬರೆದೆ. ಹಲವು ಬಾರಿ ನೆನಪಿಸಿದ ನಂತರ ಉತ್ತರ ಬಂದಿತು. ಮೈಸೂರು ಗಜೆಟಿಯರ್‌ನಿಂದ ಈ ಮಾಹಿತಿ ದೊರೆತಿದೆ ಎಂದು ಅವರು ಉತ್ತರಿಸಿದ್ದರು.

ಮೈಸೂರು ಗಜೆಟಿಯರ್ ಅಲಹಾಬಾದ್‌ನಲ್ಲಾಗಲಿ, ಕಲ್ಕತ್ತಾದ ಇಂಪೀರಿಯಲ್ ಲೈಬ್ರರಿಯಲ್ಲಾಗಲಿ ದೊರೆಯಲಿಲ್ಲ. ಆದ್ದರಿಂದ ಡಾ. ಶಾಸ್ತ್ರಿಯ ಹೇಳಿಕೆಯ ಸತ್ಯಾಸತ್ಯತೆಯನ್ನು ಪರಿಶೀಲಿಸಲು ಮೈಸೂರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದ ಅಂದಿನ ಉಪಕುಲಪತಿ ಸರ್ ಬೃಜೇಂದ್ರನಾಥ್ ಸೀಲ್ ಅವರಿಗೆ ಪತ್ರ ಬರೆದೆ. ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಮೈಸೂರು ಗಜೆಟಿಯರ್‌ನ ಹೊಸ ಆವೃತ್ತಿಯನ್ನು ಸಿದ್ಧಪಡಿಸುವ ಕಾರ್ಯದಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿದ್ದ ಪ್ರೊ. ಶ್ರೀಕಂಠಯ್ಯ ಅವರಿಗೆ ಸರ್ ಬೃಜೇಂದ್ರನಾಥ್ ಸೀಲ್ ನನ್ನ ಪತ್ರವನ್ನು ಕಳುಹಿಸಿದರು.

ಮೂರು ಸಾವಿರ ಬ್ರಾಹ್ಮಣರು ಆತ್ಮಹತ್ಯೆ ಮಾಡಿಕೊಂಡ ಕಥೆ ಮೈಸೂರು ಗಜೆಟಿಯರ್‌ನಲ್ಲಿ ಎಲ್ಲಿಯೂ ಇಲ್ಲ ಎಂದು ಪ್ರೊ. ಶ್ರೀಕಂಠಯ್ಯ ನನಗೆ ತಿಳಿಸಿದರು. ಮೈಸೂರು ಇತಿಹಾಸದ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಯಾಗಿ ಅಂತಹ ಯಾವುದೇ ಘಟನೆ ನಡೆದಿಲ್ಲ ಎಂದು ಖಚಿತವಾಗಿ ಹೇಳಬಹುದು ಎಂದೂ ಅವರು ತಿಳಿಸಿದರು.

ಮುಂದುವರಿದು ಅವರು ತಿಳಿಸಿದ ಸಂಗತಿಯೆಂದರೆ, ಟಿಪ್ಪು ಸುಲ್ತಾನನ ಪ್ರಧಾನಮಂತ್ರಿ ಪೂರ್ಣಯ್ಯ ಮತ್ತು ಸರ್ವಸೈನ್ಯಾಧಿಪತಿ ಕೃಷ್ಣರಾವ್ ಇಬ್ಬರೂ ಬ್ರಾಹ್ಮಣರಾಗಿದ್ದರು. ಟಿಪ್ಪು ಸುಲ್ತಾನ್ ವಾರ್ಷಿಕ ಆರ್ಥಿಕ ನೆರವು ನೀಡುತ್ತಿದ್ದ 156 ದೇವಾಲಯಗಳ ಪಟ್ಟಿಯೊಂದನ್ನು ಅವರು ನನಗೆ ಕಳುಹಿಸಿದರು. ಟಿಪ್ಪು ಸುಲ್ತಾನನೊಂದಿಗೆ ಅತ್ಯಂತ ಸ್ನೇಹಪೂರ್ಣ ಸಂಬಂಧ ಹೊಂದಿದ್ದ ಶೃಂಗೇರಿಯ ಜಗದ್ಗುರು ಶಂಕರಾಚಾರ್ಯರಿಗೆ ಟಿಪ್ಪು ಸುಲ್ತಾನ್ ಬರೆದಿದ್ದ 30 ಪತ್ರಗಳ ಫೋಟೋಸ್ಟಾಟ್ ಪ್ರತಿಗಳನ್ನೂ ಕಳುಹಿಸಿದರು.

ಮೈಸೂರು ಅರಸರ ಪರಂಪರೆಯಂತೆ, ಟಿಪ್ಪು ಸುಲ್ತಾನ್ ಪ್ರತಿದಿನ ಬೆಳಗಿನ ಉಪಾಹಾರ ಸೇವಿಸುವ ಮೊದಲು ಶ್ರೀರಂಗಪಟ್ಟಣ ಕೋಟೆಯೊಳಗಿದ್ದ ಶ್ರೀರಂಗನಾಥ ದೇವಾಲಯಕ್ಕೆ ಭೇಟಿ ನೀಡುತ್ತಿದ್ದರು.

ಪ್ರೊ. ಶ್ರೀಕಂಠಯ್ಯ ಅವರ ಅಭಿಪ್ರಾಯವೆಂದರೆ, ಡಾ. ಶಾಸ್ತ್ರಿ ರವರು ಕರ್ನಲ್ ಮೈಲ್ಸ್ ಬರೆದ ಸ್ವಯಂಘೋಷಿತ ‘ಮೈಸೂರು ಇತಿಹಾಸ’ ಎಂಬ ಪುಸ್ತಕವನ್ನು ಆಧಾರವಾಗಿಸಿಕೊಂಡಿರಬಹುದು. ಅದು ವಿಕ್ಟೋರಿಯಾ ರಾಣಿಯ ಖಾಸಗಿ ಗ್ರಂಥಾಲಯದಿಂದ ದೊರೆತ ‘ಟಿಪ್ಪು ಸುಲ್ತಾನ್’ ಎಂಬ ಪರ್ಷಿಯನ್ ಹಸ್ತಪ್ರತಿಯ ಅನುವಾದವೆಂದು ಹೇಳಲಾಗಿತ್ತು. ಆದರೆ ವಿವರವಾದ ತನಿಖೆಯಲ್ಲಿ ವಿಕ್ಟೋರಿಯಾ ರಾಣಿಯ ಗ್ರಂಥಾಲಯದಲ್ಲಿ ಅಂತಹ ಯಾವುದೇ ಹಸ್ತಪ್ರತಿ ಇರಲಿಲ್ಲ ಎಂಬುದು ತಿಳಿದುಬಂತು. ಕರ್ನಲ್ ಮೈಲ್ಸ್‌ನ ಇತಿಹಾಸ ಪುಸ್ತಕದಲ್ಲಿರುವ ಬಹುಪಾಲು ವಿಷಯಗಳು ಕಟ್ಟುಕಥೆ ಮತ್ತು ಸುಳ್ಳು ಎಂಬುದೂ ತಿಳಿಯಿತು.

ಡಾ. ಶಾಸ್ತ್ರಿಯ ಪುಸ್ತಕವನ್ನು ಬಂಗಾಳ, ಅಸ್ಸಾಂ, ಬಿಹಾರ, ಒಡಿಶಾ, ಉತ್ತರ ಪ್ರದೇಶ, ಮಧ್ಯಪ್ರದೇಶ ಮತ್ತು ರಾಜಸ್ಥಾನಗಳಲ್ಲಿ ಹೈಸ್ಕೂಲ್ ಇತಿಹಾಸ ಪಠ್ಯಪುಸ್ತಕವಾಗಿ ಅಂಗೀಕರಿಸಲಾಗಿತ್ತು.

ನಾನು ಅಂದಿನ ಕಲ್ಕತ್ತಾ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದ ಉಪಕುಲಪತಿ ಸರ್ ಆಶುತೋಷ್ ಚೌಧರಿಯನ್ನು ಸಂಪರ್ಕಿಸಿ, ಡಾ. ಶಾಸ್ತ್ರಿ, ಮೈಸೂರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದ ಉಪಕುಲಪತಿ ಸರ್ ಬೃಜೇಂದ್ರನಾಥ್ ಸೀಲ್ ಮತ್ತು ಪ್ರೊ. ಶ್ರೀಕಂಠಯ್ಯ ಅವರೊಂದಿಗೆ ನಡೆದ ಪತ್ರವ್ಯವಹಾರಗಳನ್ನು ಕಳುಹಿಸಿದೆ. ಪಠ್ಯಪುಸ್ತಕದಲ್ಲಿರುವ ಆಕ್ಷೇಪಾರ್ಹ ಉಲ್ಲೇಖದ ವಿರುದ್ಧ ಅಗತ್ಯ ಕ್ರಮ ಕೈಗೊಳ್ಳುವಂತೆ ವಿನಂತಿಸಿದೆ. ಡಾ. ಎಚ್.ಪಿ. ಶಾಸ್ತ್ರಿಯ ಇತಿಹಾಸ ಪುಸ್ತಕವನ್ನು ಪಠ್ಯಕ್ರಮದಿಂದ ಹಿಂಪಡೆಯಲಾಗಿದೆ ಎಂದು ಸರ್ ಆಶುತೋಷ್ ಚೌಧರಿ ತಕ್ಷಣವೇ ಉತ್ತರಿಸಿದರು.

ಆದರೆ ನನ್ನನ್ನು ಬೆಚ್ಚಿಬೀಳಿಸಿದ ಸಂಗತಿಯೆಂದರೆ, 1972ರಲ್ಲಿ ಉತ್ತರ ಪ್ರದೇಶದ ಹೈಸ್ಕೂಲುಗಳ 6, 7 ಮತ್ತು 8ನೇ ತರಗತಿಗಳಿಗಾಗಿ ಸಿದ್ಧಪಡಿಸಲಾದ ಇತಿಹಾಸ ಪಠ್ಯಪುಸ್ತಕಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಈ ಆತ್ಮಹತ್ಯೆಯ ಕಥೆ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡಿತ್ತು.”

ಮಹಾತ್ಮ ಗಾಂಧಿಯವರ ‘ಯಂಗ್ ಇಂಡಿಯಾ’ ಪತ್ರಿಕೆಯು 1930 ಜನವರಿ 23ರಂದು, 31ನೇ ಪುಟದಲ್ಲಿ ಹೀಗೆ ಪ್ರಕಟಿಸಿತ್ತು: “ವಿದೇಶಿ ಇತಿಹಾಸಕಾರರು ಮೈಸೂರಿನ ಟಿಪ್ಪು ಸುಲ್ತಾನನನ್ನು ಮತಾಂಧನಾಗಿಯೂ, ಹಿಂದೂ ಪ್ರಜೆಗಳನ್ನು ಹಿಂಸಿಸಿ ಇಸ್ಲಾಮ್‌ ಸ್ವೀಕರಿಸುವಂತೆ ಒತ್ತಾಯಿಸಿದವನಾಗಿಯೂ ಚಿತ್ರಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಆದರೆ ಅವರು ಅಂತಹ ವ್ಯಕ್ತಿಯಾಗಿರಲಿಲ್ಲ. ಬದಲಾಗಿ ಹಿಂದೂ ಪ್ರಜೆಗಳೊಂದಿಗೆ ಅವರ ಸಂಬಂಧ ಸಂಪೂರ್ಣ ಸ್ನೇಹಪೂರ್ಣವಾಗಿತ್ತು…..”

ಮೈಸೂರು ಪುರಾತತ್ವ ಇಲಾಖೆಯಲ್ಲಿ ಟಿಪ್ಪು ಸುಲ್ತಾನ್ ಶೃಂಗೇರಿ ಮಠದ ಶಂಕರಾಚಾರ್ಯರಿಗೆ ಬರೆದ ಮೂವತ್ತಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಪತ್ರಗಳಿವೆ. ಅವು ಕನ್ನಡದಲ್ಲಿ ಬರೆಯಲ್ಪಟ್ಟಿವೆ.

ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದು ಪತ್ರವನ್ನು 1793ರಲ್ಲಿ ಬರೆಯಲಾಗಿದೆ. ಶಂಕರಾಚಾರ್ಯರು ಕಳುಹಿಸಿದ ಪತ್ರವನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸಿರುವುದಾಗಿ ಅದರಲ್ಲಿ ಟಿಪ್ಪು ತಿಳಿಸುತ್ತಾರೆ. ತಪಸ್ಸು ಆಚರಿಸಿ, ಲೋಕಕಲ್ಯಾಣದ ಜೊತೆಗೆ ದೇಶದ ಕಲ್ಯಾಣ ಮತ್ತು ಪ್ರಗತಿಗಾಗಿ ಪ್ರಾರ್ಥಿಸುವಂತೆ ಅದರಲ್ಲಿ ವಿನಂತಿಸಲಾಗಿದೆ. ಶಂಕರಾಚಾರ್ಯರು ಮೈಸೂರಿಗೆ ಮರಳಿ ಬರಬೇಕೆಂದು ವಿನಂತಿಸುತ್ತಾ, ದೇಶದಲ್ಲಿ ಸಜ್ಜನರ ಉಪಸ್ಥಿತಿಯಿಂದ ಮಳೆ ಸುರಿದು ಉತ್ತಮ ಬೆಳೆ ಬರಲು ಸಹಾಯವಾಗುತ್ತದೆ ಎಂದು ಹೇಳಿ ಪತ್ರವನ್ನು ಮುಕ್ತಾಯಗೊಳಿಸಲಾಗಿದೆ.

ಭಾರತದ ಇತಿಹಾಸದಲ್ಲಿ ಸುವರ್ಣಾಕ್ಷರಗಳಲ್ಲಿ ದಾಖಲಿಸಬೇಕಾದ ಪತ್ರವಿದು. ಸಂಸ್ಕೃತ ಪದಗಳಿಂದ ತುಂಬಿರುವ ಕನ್ನಡದಲ್ಲಿರುವ ಆ ಪತ್ರದ ಕೆಲವು ವಾಕ್ಯಗಳನ್ನು ಅದೇ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಉಲ್ಲೇಖಿಸುತ್ತೇನೆ.”

(ಇಲ್ಲಿ ಮೂಲ ಲೇಖನದಲ್ಲಿರುವ ಕನ್ನಡ ಪತ್ರದ ಪಠ್ಯವನ್ನು ಹಾಗೆಯೇ ಉಳಿಸಲಾಗಿದೆ.)

“ಹಿಂದೂ ದೇವಾಲಯಗಳಿಗೆ ಟಿಪ್ಪು ಅಪಾರ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ಭೂಮಿಯನ್ನು ದಾನ ಮಾಡಿದರು. ಶ್ರೀ ವೆಂಕಟರಮಣ, ಶ್ರೀನಿವಾಸ, ಶ್ರೀರಂಗನಾಥ ಮೊದಲಾದ ಟಿಪ್ಪುವಿನ ಅರಮನೆಗಳಿಗೆ ಎದುರಾಗಿಯೇ ಇದ್ದ ದೇವಾಲಯಗಳು ಆ ಮಹಾನುಭಾವನ ಸಹಿಷ್ಣುತೆ ಮತ್ತು ವಿಶಾಲ ಮನೋಭಾವದ ಅಮರ ಸ್ಮಾರಕಗಳಾಗಿವೆ.

ಅಲ್ಲಾಹನ ಭಕ್ತನಾಗಿದ್ದ ಈ ಮಹಾನ್ ಹುತಾತ್ಮ — ಅವರು ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯದ ಹುತಾತ್ಮರಾಗಿದ್ದರು — ಹಿಂದೂ ದೇವಾಲಯಗಳಿಂದ ಕೇಳಿಬರುತ್ತಿದ್ದ ಗಂಟೆಗಳ ನಾದವನ್ನು ತಮ್ಮ ಪ್ರಾರ್ಥನೆಗೆ ಅಡ್ಡಿಯೆಂದು ಭಾವಿಸಿರಲಿಲ್ಲ.

ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯಕ್ಕಾಗಿ ಹೋರಾಡುತ್ತಲೇ ಟಿಪ್ಪು ಮರಣ ಹೊಂದಿದರು. ಶತ್ರುಗಳ ಮುಂದೆ ಶರಣಾಗುವ ಸಲಹೆಯನ್ನು ಅವರು ತಿರಸ್ಕರಿಸಿದ್ದರು. ಅನೇಕ ಅಪರಿಚಿತ ಸೈನಿಕರೊಂದಿಗೆ ಅವರ ಮೃತದೇಹ ಪತ್ತೆಯಾಯಿತು; ಮರಣದಲ್ಲಿಯೂ ಅವರ ಕೈ ಕತ್ತಿಯ ಹಿಡಿತದಿಂದ ದೂರವಾಗಿರಲಿಲ್ಲ — ಅದು ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯದ ಘೋಷಣೆಯೊಂದಿಗೆ ಎತ್ತಿಹಿಡಿದ ಆಯುಧವಾಗಿತ್ತು.

ಟಿಪ್ಪುವಿನ ಮಾತುಗಳನ್ನು ನೆನಪಿಸಿಕೊಳ್ಳಿ: ‘ಇನ್ನೂರು ವರ್ಷ ನಾಯಿಯಂತೆ ಬದುಕುವುದಕ್ಕಿಂತ ಎರಡು ದಿನ ಸಿಂಹದಂತೆ ಬದುಕುವುದು ಉತ್ತಮ.’

ಅವರ ಗೌರವಾರ್ಥವಾಗಿ ರಚಿಸಲಾದ ಶೋಕಗೀತೆಯ ಪದ್ಯದ ಸಾಲುಗಳನ್ನು ನೆನಪಿಸಿಕೊಳ್ಳೋಣ: ‘ಓ ಅಲ್ಲಾಹನೇ! ನಿಂದಿತನಾಗಿ ಮತ್ತು ಅವಮಾನಿತನಾಗಿ ಬದುಕುವುದಕ್ಕಿಂತ ನಮ್ಮ ತಲೆಯ ಮೇಲೆ ರಕ್ತ ಸುರಿಸಿಕೊಂಡು ಯುದ್ಧಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ ಸತ್ತು ಬೀಳುವುದು ಉತ್ತಮ.’

ಇದೇ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ, ನಾನು ಅಲಹಾಬಾದ್ ಮುನ್ಸಿಪಲ್ ಅಧ್ಯಕ್ಷನಾಗಿದ್ದ ಕಾಲದಲ್ಲಿ (1948ರಲ್ಲಿ) ನನ್ನ ಪರಿಗಣನೆಗೆ ಒಂದು ಪ್ರಕರಣ ಬಂದಿತ್ತು. ಸೋಮೇಶ್ವರನಾಥ ಮಹಾದೇವ ದೇವಾಲಯಕ್ಕೆ ದಾನ ಮಾಡಲಾದ ಒಂದು ಆಸ್ತಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ವಿವಾದವಾಗಿತ್ತು.

ವಾರಸುದಾರರಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬರು ಕುಟುಂಬಕ್ಕೆ ಸೇರಿದ ಕೆಲವು ದಾಖಲೆಗಳನ್ನು ಸಲ್ಲಿಸಿದರು. ಮೊಘಲ್ ಚಕ್ರವರ್ತಿ ಔರಂಗಜೇಬ್ ಭೂಮಿಯನ್ನೂ ಹಣವನ್ನೂ ದೇವಾಲಯಕ್ಕೆ ನೀಡಿದ್ದಾಗಿ ಆ ದಾಖಲೆಗಳಲ್ಲಿ ಉಲ್ಲೇಖಿಸಲಾಗಿತ್ತು.

ನನಗೆ ಆಶ್ಚರ್ಯವಾಯಿತು. ದೇವಾಲಯ ಧ್ವಂಸಕನೆಂದು ಚಿತ್ರಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿರುವ ಔರಂಗಜೇಬ್ ‘ಈ ಜಾಗೀರ್ ಪೂಜೆ ಮತ್ತು ಹೋಮಕ್ಕಾಗಿ’ ಎಂದು ಹೇಳಿ ಭೂಮಿಯನ್ನು ಹೇಗೆ ನೀಡಲು ಸಾಧ್ಯ? ಔರಂಗಜೇಬ್ ವಿಗ್ರಹಾರಾಧನೆಯ ಪರನಾಗುವುದು ಹೇಗೆ? ಈ ದಾಖಲೆಗಳು ನಕಲಿಯಾಗಿರಬೇಕು ಎಂದು ನನಗೆ ಖಚಿತವಾಗಿತ್ತು.

ಆದರೆ ಯಾವುದೇ ನಿರ್ಧಾರ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುವ ಮೊದಲು ಪರ್ಷಿಯನ್ ಮತ್ತು ಅರೇಬಿಕ್ ಭಾಷೆಗಳ ಮಹಾಪಂಡಿತರಾಗಿದ್ದ ಡಾ. ಸರ್ ತೇಜ್ ಬಹಾದೂರ್ ಸಪ್ರು ಅವರ ಅಭಿಪ್ರಾಯ ಪಡೆಯಬೇಕೆಂದು ನಿರ್ಧರಿಸಿದೆ. ದಾಖಲೆಗಳನ್ನು ಪರಿಶೀಲಿಸಿದ ನಂತರ, ಡಾ. ಸಪ್ರು ಅವರು ಔರಂಗಜೇಬನ ಆದೇಶದ ಈ ದಾಖಲೆ ನಿಜವಾದುದೆಂದು ಹೇಳಿದರು.

ನಂತರ ಅವರು ತಮ್ಮ ಗುಮಾಸ್ತನಿಗೆ ವಾರಾಣಸಿಯ ಜಂಗಂಬಾಡಿ ಶಿವ ದೇವಾಲಯದ ಪ್ರಕರಣಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಕಡತಗಳನ್ನು ತರಲು ಹೇಳಿದರು. ಅಲಹಾಬಾದ್ ಹೈಕೋರ್ಟ್‌ನಲ್ಲಿ ಈ ಕುರಿತು ಅನೇಕ ಮೇಲ್ಮನವಿಗಳು ವಿಚಾರಣೆಗೆ ಬಾಕಿ ಇದ್ದವು. ಜಂಗಂಬಾಡಿ ಶಿವ ದೇವಾಲಯದ ಮಹಂತ್ ಅವರ ಬಳಿಯೂ ಔರಂಗಜೇಬ್ ದೇವಾಲಯಕ್ಕೆ ಭೂಮಿಯನ್ನು ನೀಡಿದ್ದಾಗಿ ಹೊರಡಿಸಿದ ಹಲವು ಆದೇಶಗಳ ದಾಖಲೆಗಳಿದ್ದವು. ಇದು ಔರಂಗಜೇಬನ ಕುರಿತು ನನಗೆ ದೊರೆತ ಹೊಸ ಮಾಹಿತಿಯಾಗಿತ್ತು. ನಾನು ಬಹಳ ಆಶ್ಚರ್ಯಚಕಿತನಾದೆ.

ಡಾ. ಸಪ್ರು ಅವರ ಸಲಹೆಯಂತೆ, ಭಾರತದ ಹಲವು ಪ್ರಮುಖ ದೇವಾಲಯಗಳಿಗೆ ನಾನು ಪತ್ರ ಬರೆದೆ. ದೇವಾಲಯಗಳಿಗೆ ಔರಂಗಜೇಬ್ ಭೂಮಿದಾನ ಮಾಡಿದ್ದ ಆದೇಶಗಳು ಅವರ ಬಳಿ ಇದ್ದರೆ, ಅವುಗಳ ಫೋಟೋಸ್ಟಾಟ್ ಪ್ರತಿಗಳನ್ನು ಕಳುಹಿಸಬೇಕೆಂದು ವಿನಂತಿಸಿದೆ. ಇವುಗಳ ಸಂಗ್ರಹವೇ ಮತ್ತೊಂದು ಆಶ್ಚರ್ಯವಾಗಿತ್ತು. ಮಹಾಕಾಳೇಶ್ವರ, ಉಜ್ಜಯಿನಿಯ ಬಾಲಾಜಿ ದೇವಾಲಯ, ಚಿತ್ರಕೂಟ, ಉಮಾನಂದ ದೇವಾಲಯ, ಗುವಾಹಟಿ ಮುಂತಾದ ಪ್ರಮುಖ ದೇವಾಲಯಗಳಿಂದ ಹಾಗೂ ಶತ್ರುಂಜಯ ಜೈನ ದೇವಾಲಯದಿಂದ ಔರಂಗಜೇಬ್ ಹೊರಡಿಸಿದ್ದ ಆದೇಶಗಳ ಪ್ರತಿಗಳು ದೊರೆತವು. ಜೊತೆಗೆ ಉತ್ತರ ಭಾರತದ ಇತರ ದೇವಾಲಯಗಳು ಮತ್ತು ಗುರುದ್ವಾರಗಳಿಂದಲೂ ಇಂತಹ ಪ್ರತಿಗಳು ದೊರೆತವು. ಈ ಎಲ್ಲಾ ಆದೇಶಗಳು ಹಿಜ್ರಿ 1065 (1659)ರಿಂದ 1091 (1685)ರ ನಡುವಿನ ಅವಧಿಗೆ ಸೇರಿದವು.

ಹಿಂದೂಗಳ ಮತ್ತು ಅವರ ದೇವಾಲಯಗಳ ಕುರಿತು ಔರಂಗಜೇಬನ ವಿಶಾಲ ಮನೋಭಾವಕ್ಕೆ ಇವು ಕೆಲವೇ ಉದಾಹರಣೆಗಳು. ಇತಿಹಾಸಕಾರರು ಅವರ ಕುರಿತು ಬರೆದಿರುವ ಎಲ್ಲವೂ ಸತ್ಯವಲ್ಲ; ಅದು ಚಿತ್ರದ ಒಂದು ಭಾಗವನ್ನು ಮಾತ್ರ ತೋರಿಸುತ್ತದೆ ಎಂಬುದನ್ನು ಸ್ಪಷ್ಟಪಡಿಸಲು ಇನ್ನೂ ಅನೇಕ ಸಾಕ್ಷ್ಯಗಳಿವೆ.

ಸಾವಿರಾರು ದೇವಾಲಯಗಳು ಹರಡಿಕೊಂಡಿರುವ ವಿಶಾಲ ದೇಶ ಭಾರತ. ಸರಿಯಾದ ಸಂಶೋಧನೆ ನಡೆಸಿದರೆ, ಔರಂಗಜೇಬ್ ಮುಸ್ಲಿಮೇತರರಿಗೆ ಮಾಡಿದ ಉತ್ತಮ ನೆರವುಗಳ ಕುರಿತು ಅನೇಕ ಸಂಗತಿಗಳನ್ನು ಕಂಡುಹಿಡಿಯಬಹುದು ಎಂಬ ವಿಶ್ವಾಸ ನನಗಿದೆ. ಔರಂಗಜೇಬನ ಆದೇಶಗಳ ಕುರಿತು ನನ್ನ ತನಿಖೆಯ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಪಾಟ್ನಾ ಮ್ಯೂಝಿಯಂನ ಮಾಜಿ ಅಧಿಕಾರಿಗಳಾದ ಶ್ರೀ ಗಯಾನಚಂದ್ರ ಮತ್ತು ಡಾ. ಪಿ.ಎಲ್. ಗುಪ್ತ ಅವರೊಂದಿಗೆ ಸಂಪರ್ಕ ಹೊಂದಿದೆ. ಇವರಿಬ್ಬರೂ ಔರಂಗಜೇಬನ ಐತಿಹಾಸಿಕ ಮಹತ್ವದ ಕುರಿತು ಸಂಶೋಧನೆ ನಡೆಸುತ್ತಿದ್ದರು. ಇನ್ನೂ ಕೆಲವು ಸಂಶೋಧನಾ ಪಂಡಿತರೂ ಔರಂಗಜೇಬನ ಮಲಿನಗೊಳಿಸಲಾದ ಚಿತ್ರಣವನ್ನು ಸ್ವಚ್ಛಗೊಳಿಸುವಲ್ಲಿ ತಮ್ಮದೇ ಆದ ಕೊಡುಗೆ ನೀಡುತ್ತಿರುವುದನ್ನು ಕಂಡು ನನಗೆ ತೃಪ್ತಿಯಾಯಿತು.” (ಖುದಾ ಬಕ್ಷ್ ವಾರ್ಷಿಕ ಉಪನ್ಯಾಸ. ಪಾಟ್ನಾ, ಡಿಸೆಂಬರ್ 1985) ಇದನ್ನು ಕೋಝಿಕೋಡ್‌ನ ಅಲ್‌ಹುದಾ ಬುಕ್ಸ್ ಪ್ರಕಾಶನ ಸಂಸ್ಥೆ ಪುಸ್ತಕ ರೂಪದಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟಿಸಿತ್ತು. ಪ್ರಸ್ತುತ ಈ ಪುಸ್ತಕ ಅಲಭ್ಯವಾಗಿದೆ. ಇದನ್ನು ಪಿ.ಪಿ. ಉಮ್ಮರ್ ಫಾರೂಕ್ ಅವರು ಅನುವಾದಿಸಿದ್ದರು.

ಇತಿಹಾಸದ ಸತ್ಯಗಳನ್ನು ಮರೆಮಾಚಲಾಗುತ್ತಿರುವ ಮತ್ತು ವಿಕೃತಗೊಳಿಸಲಾಗುತ್ತಿರುವ ಈ ಕಾಲಘಟ್ಟದಲ್ಲಿ, ಇಂತಹ ಕೃತಿಗಳನ್ನು ಮರುಪ್ರಕಟಿಸಿ ಹೊಸ ಪೀಳಿಗೆಯ ಅಧ್ಯಯನ ಮತ್ತು ಚರ್ಚೆಗಳಿಗೆ ಒಳಪಡಿಸುವುದು ಅನಿವಾರ್ಯವಾಗಿದೆ.