ಅವರು ಏನು ಅಂದುಕೊಳ್ಳುತ್ತಾರೋ?

0
95

✍️ ಅಬ್ದುಲ್ಲತೀಫ್ ಆಲಿಯಾ
ಧಾರ್ಮಿಕ ವಿದ್ವಾಂಸರು ಮತ್ತು ಅಧ್ಯಾಪಕರು

ಒಬ್ಬ ರಾಜನಿಗೆ ಕಣ್ಣಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಕಾಯಿಲೆ ಬಂತು. ಹಸಿರು ಬಣ್ಣವನ್ನು ಬಿಟ್ಟು ಬೇರೆ ಯಾವುದನ್ನೂ ನೋಡಬಾರದು ಎಂದು ವೈದ್ಯರು ಸಲಹೆ ನೀಡಿದರು. ರಾಜನು ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯದ ಕಟ್ಟಡಗಳು ಮತ್ತು ಬಟ್ಟೆಗಳೆಲ್ಲವನ್ನೂ ಹಸಿರು ಬಣ್ಣವಾಗಿಸಲು ಆದೇಶ ಹೊರಡಿಸಿದನು. ಒಂದು ವರ್ಷದ ನಂತರ ವೈದ್ಯರು ಹಿಂತಿರುಗಿ ಬಂದಾಗ ಇಡೀ ರಾಜ್ಯವು ಹಸಿರಿನಲ್ಲಿ ಮುಳುಗಿರುವುದನ್ನು ನೋಡಿದರು. “ಮಹಾರಾಜರೇ, ಒಂದು ಹಸಿರು ಕನ್ನಡಕ ಧರಿಸಿದರೆ ಸಾಕಾಗಿರಲಿಲ್ಲವೇ? ಅದರ ಬದಲು ಇಡೀ ಪ್ರಪಂಚವನ್ನೇ ಹಸಿರು ಮಾಡಬೇಕಿತ್ತೇ?” ಎಂದು ವೈದ್ಯರು ಕೇಳಿದರು. ರಾಜನು ಮೌನವಾದನು.

ಪ್ರಪಂಚವನ್ನು ಬದಲಾಯಿಸಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸುವ ಬದಲು ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ನಮ್ಮ ದೃಷ್ಟಿಕೋನವನ್ನು ಬದಲಾಯಿಸಿದರೆ ಸಾಕು. ರಾಜನ ಕಥೆಯು ಒಂದು ರೂಪಕವಾಗಿದೆ. ಆದರೆ, ಅದರಲ್ಲಿರುವ ಮನಃಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ಸಂದೇಶವು ನಮ್ಮ ಜೀವನದ ಅನೇಕ ಸಮಸ್ಯೆಗಳಿಗೆ ಬೆಳಕು ಚೆಲ್ಲುತ್ತದೆ. ಕೆಲವರು ಪ್ರಪಂಚವನ್ನು ಬದಲಾಯಿಸಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸುತ್ತಲೇ ಇರುತ್ತಾರೆ. ಬೇರೆಯವರು ತಮ್ಮ ಬಗ್ಗೆ ಏನು ಯೋಚಿಸಬೇಕು, ಹೇಗೆ ವರ್ತಿಸಬೇಕು, ಹೇಗೆ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯಿಸಬೇಕು ಎಂಬುದೆಲ್ಲವೂ ಅವರು ಬಯಸುವ ರೀತಿಯಲ್ಲಿಯೇ ಇರಬೇಕು. ಯಾರೂ ಟೀಕಿಸಬಾರದು. ಯಾರೂ ತಪ್ಪು ತಿಳಿದುಕೊಳ್ಳಬಾರದು. ಯಾರೂ ತನ್ನ ಬಗ್ಗೆ ಕೆಟ್ಟದಾಗಿ ಯೋಚಿಸಬಾರದು. ಆದರೆ, ಒಂದು ಸತ್ಯವಿದೆ: ನಾವು ಬೇರೆಯವರ ಆಲೋಚನೆಗಳನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ. ಆ ಆಲೋಚನೆಗಳನ್ನು ನಾವು ಹೇಗೆ ಅರ್ಥೈಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತೇವೆ ಎಂಬುದನ್ನು ಗುರುತಿಸಲು ಮತ್ತು ತಿದ್ದಿಕೊಳ್ಳಲು ಸಾಧ್ಯವಿದೆ.

ಒಬ್ಬ ವ್ಯಕ್ತಿ ನಮ್ಮೊಂದಿಗೆ ಮಾತನಾಡುವಾಗ ನಗದೇ ಇರಬಹುದು. ಅವನಿಗೆ ನಮ್ಮ ಮೇಲೆ ಕೋಪವಿದೆ ಎಂದು ನಾವು ಭಾವಿಸುತ್ತೇವೆ. ಒಂದು ಸಂದೇಶಕ್ಕೆ ಉತ್ತರ ತಡವಾದರೆ ನಮ್ಮನ್ನು ನಿರ್ಲಕ್ಷಿಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ ಎಂದು ಯೋಚಿಸುತ್ತೇವೆ. ಒಂದು ಸಭೆಯಲ್ಲಿ ನಮ್ಮ ಅಭಿಪ್ರಾಯವನ್ನು ಯಾರಾದರೂ ಪ್ರಶ್ನಿಸಿದರೆ ನಮ್ಮನ್ನು ಅಸಮರ್ಥರೆಂದು ನೋಡುತ್ತಿದ್ದಾರೆ ಎಂದು ನಂಬುತ್ತೇವೆ. ಇಲ್ಲೆಲ್ಲಾ ನಡೆಯುತ್ತಿರುವುದು ಒಂದೇ ವಿಷಯ: ನಿಜವಾಗಿ ನಡೆದ ಘಟನೆ ಒಂದು; ಅದಕ್ಕೆ ನಮ್ಮ ಮನಸ್ಸು ನೀಡುವ ಅರ್ಥ ಇನ್ನೊಂದು. ಮನಃಶಾಸ್ತ್ರದಲ್ಲಿ ಇದಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಒಂದು ಚಿಂತನೆಯ ವಿಧಾನವೇ Mind Reading ಎನ್ನುತ್ತಾರೆ. ಸಾಕಷ್ಟು ಪುರಾವೆಗಳಿಲ್ಲದೆ ಬೇರೆಯವರು ಏನು ಯೋಚಿಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ ಎಂದು ನಾವು ನಿರ್ಧರಿಸುತ್ತೇವೆ. ಅನೇಕ ಬಾರಿ ಆ ನಿರ್ಧಾರಗಳ ಆಧಾರವು ಅವರ ಮನಸ್ಸಲ್ಲ; ನಮ್ಮೊಳಗಿನ ಭಯ.

ಒಬ್ಬ ಸಹೋದರ ಕಚೇರಿಯಲ್ಲಿ ಸಹೋದ್ಯೋಗಿಯೊಂದಿಗೆ ಮಾತನಾಡುವಾಗ ಅವನು ಒಂದು ಅಭಿಪ್ರಾಯ ಹೇಳಿದನು. ಸಹೋದ್ಯೋಗಿಯ ಮುಖಭಾವ ಬದಲಾಯಿತು. ಅದರೊಂದಿಗೆ ಅವನ ಮನಸ್ಸು ಅಸ್ವಸ್ಥವಾಯಿತು. ನಾನು ಹೇಳಿದ್ದು ಅವನಿಗೆ ಇಷ್ಟವಾಗಲಿಲ್ಲವೇ? ನನ್ನನ್ನು ಅಹಂಕಾರಿ ಎಂದುಕೊಂಡನೇ? ಇನ್ನು ಅವನು ಬೇರೆಯವರ ಬಳಿ ನನ್ನ ಬಗ್ಗೆ ಕೆಟ್ಟದಾಗಿ ಹೇಳುತ್ತಾನೆಯೇ? ಸಂಜೆಯಾದರೂ ಸಹೋದರನ ಆಲೋಚನೆಗಳು ಮುಗಿಯಲಿಲ್ಲ. ಮರುದಿನ ಸಹೋದ್ಯೋಗಿ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಮಾತನಾಡಿದರೂ ಅವನ ಅನುಮಾನ ಹೋಗಲಿಲ್ಲ. ನಿಜವಾಗಿ ಏನಾಯಿತು? ಒಂದು ಮುಖಭಾವ ಬದಲಾಯಿತು. ಅದನ್ನು ಬಿಟ್ಟು ಬೇರೆ ಯಾವುದೂ ಸಹೋದರನಿಗೆ ಖಚಿತವಾಗಿರಲಿಲ್ಲ. ಆದರೆ, ಆ ಸಣ್ಣ ಘಟನೆ ಅವನ ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ದೊಡ್ಡ ಕಥೆಯಾಗಿ ಮಾರ್ಪಟ್ಟಿತು. ಇಲ್ಲಿ ಸಹೋದರನನ್ನು ಕಾಡುತ್ತಿರುವುದು ಸಹೋದ್ಯೋಗಿಯ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆ ಮಾತ್ರವಲ್ಲ. ಇನ್ನೊಬ್ಬರ ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ತಾನು ಕೆಟ್ಟವನಾಗಿ ಬದಲಾಗಿಬಿಡಬಹುದೇ ಎಂಬ ಭಯ.

ಎಲ್ಲರಿಗೂ ಒಳ್ಳೆಯವನಾಗಿ ಕಾಣಬೇಕೆಂಬ ಬಯಕೆ ಸಹಜ. ಬೇರೆಯವರ ಭಾವನೆಗಳನ್ನು ಗೌರವಿಸುವುದು ಮತ್ತು ತನ್ನ ನಡವಳಿಕೆಯನ್ನು ಪರಿಶೀಲಿಸಿಕೊಳ್ಳುವುದು ಒಳ್ಳೆಯ ವಿಷಯಗಳು. ಆದರೆ ಯಾರೂ ತನ್ನ ಬಗ್ಗೆ ಕೆಟ್ಟದಾಗಿ ಯೋಚಿಸಬಾರದು ಎಂದು ಹಠ ಹಿಡಿದಾಗ ಸಮಸ್ಯೆ ಶುರುವಾಗುತ್ತದೆ. ಆಗ ಒಬ್ಬ ವ್ಯಕ್ತಿಗೆ ತನ್ನ ಅಭಿಪ್ರಾಯವನ್ನು ಮುಕ್ತವಾಗಿ ಹೇಳಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗುವುದಿಲ್ಲ. ಇಷ್ಟವಿಲ್ಲದ ವಿಷಯಗಳಿಗೂ ಒಪ್ಪಿಗೆ ನೀಡಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ. ಅನಗತ್ಯವಾಗಿ ಕ್ಷಮೆ ಕೇಳುತ್ತಾನೆ. ಬೇರೆಯವರ ಮುಖಭಾವಗಳು ಮತ್ತು ಮಾತುಗಳನ್ನು ನಿರಂತರವಾಗಿ ಪರಿಶೀಲಿಸುತ್ತಲೇ ಇರುತ್ತಾನೆ. ಹೊರಗೆ ಎಲ್ಲರೊಂದಿಗೆ ಒಳ್ಳೆಯ ಸಂಬಂಧವಿರುವ ವ್ಯಕ್ತಿಯಾಗಿ ಅವನು ಕಾಣಿಸಿಕೊಳ್ಳಬಹುದು. ಆದರೆ, ಒಳಗೆ ಅವನು ನಿರಂತರವಾಗಿ ಒಂದು ಪರೀಕ್ಷೆ ಬರೆಯುತ್ತಲೇ ಇರುತ್ತಾನೆ: ಎಲ್ಲರಿಗೂ ನಾನು ಇಷ್ಟವೇ? ಯಾರಾದರೂ ನನ್ನ ಬಗ್ಗೆ ಕೆಟ್ಟದಾಗಿ ಯೋಚಿಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆಯೇ? ನಾನು ಯಾರನ್ನಾದರೂ ನೋಯಿಸಿದೆನೇ? ಈ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳಿಗೆ ಖಚಿತವಾದ ಉತ್ತರಗಳು ಸಿಗದಿರುವುದೇ ಅವನ ಮನಸ್ಸನ್ನು ಇನ್ನಷ್ಟು ದಣಿಸುತ್ತದೆ.

ಈ ಭಯದ ಬೇರುಗಳು ಎಲ್ಲಿವೆ?

ಎಲ್ಲರಲ್ಲೂ ಈ ಭಯ ಒಂದೇ ಕಾರಣದಿಂದ ಬರುವುದಿಲ್ಲ. ಕೆಲವರಲ್ಲಿ ಬಾಲ್ಯದ ಅನುಭವಗಳು ಅದಕ್ಕೆ ಅಡಿಪಾಯ ಹಾಕಿರಬಹುದು. ತಪ್ಪುಗಳಿಗೆ ಅತಿಯಾಗಿ ಶಿಕ್ಷೆಗೊಳಗಾದವರು, ಬೇರೆಯವರೊಂದಿಗೆ ನಿರಂತರವಾಗಿ ಹೋಲಿಕೆ ಮಾಡಲ್ಪಟ್ಟವರು, ಪ್ರೀತಿ ಮತ್ತು ಮನ್ನಣೆ ಷರತ್ತುಗಳೊಂದಿಗೆ ಮಾತ್ರ ಸಿಗುತ್ತದೆ ಎಂದು ಅನುಭವಿಸಿದವರು – ಇಂತಹವರಿಗೆ ಬೇರೆಯವರ ಮನ್ನಣೆ ಕಳೆದುಕೊಳ್ಳುವ ಬಗ್ಗೆ ಹೆಚ್ಚು ಭಯ ಬರಬಹುದು.

ಕೆಲವರಿಗೆ ಹಿಂದಿನ ಅವಮಾನಗಳು ಅಥವಾ ತಿರಸ್ಕಾರಗಳು ಹೊಸ ಸಂಬಂಧಗಳಲ್ಲೂ ಪುನರಾವರ್ತನೆಯಾಗುತ್ತದೆಯೇ ಎಂಬ ಆತಂಕವಿರಬಹುದು. ಇನ್ನು ಕೆಲವರಿಗೆ ತಮ್ಮ ಮೌಲ್ಯದ ಬಗ್ಗೆ ಖಚಿತತೆ ಕಡಿಮೆ ಇರುವುದರಿಂದ ಬೇರೆಯವರ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆಗಳ ಮೂಲಕ ತಮ್ಮ ಮೌಲ್ಯವನ್ನು ಅಳೆಯಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ. ಬೇರೆಯವರು ನನ್ನನ್ನು ಇಷ್ಟಪಟ್ಟರೆ ಮಾತ್ರ ನಾನು ಒಳ್ಳೆಯ ವ್ಯಕ್ತಿ ಎಂಬ ನಂಬಿಕೆ ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಬೆಳೆಯುತ್ತದೆ. ನಿಧಾನವಾಗಿ, ತನ್ನ ಮೌಲ್ಯ ನಿರ್ಣಯದ ಅಧಿಕಾರ ಬೇರೆಯವರ ಕೈಗಳಿಗೆ ಹೋಗುತ್ತದೆ. ಆದರೆ ಇಲ್ಲಿ ತಿಳಿದುಕೊಳ್ಳಬೇಕಾದ್ದು: ಒಬ್ಬರಿಗೆ ನಮ್ಮನ್ನು ಇಷ್ಟವಾಗದೇ ಇರಬಹುದು. ನಮ್ಮ ಅಭಿಪ್ರಾಯವನ್ನು ಒಪ್ಪದೇ ಇರಬಹುದು. ನಮ್ಮನ್ನು ತಪ್ಪು ತಿಳಿದುಕೊಳ್ಳಬಹುದು. ಅಷ್ಟಕ್ಕೆ ನಾವು ಕೆಟ್ಟ ಮನುಷ್ಯರಾಗುವುದಿಲ್ಲ.

ಅದೇ ಸಮಯದಲ್ಲಿ, ಎಲ್ಲರೂ ನಮ್ಮನ್ನು ತಪ್ಪು ತಿಳಿದುಕೊಳ್ಳುತ್ತಿದ್ದಾರೆ ಎಂದುಕೊಳ್ಳುವುದೂ ಸರಿಯಲ್ಲ. ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ನಮ್ಮ ಮಾತುಗಳಲ್ಲಿ ಅಥವಾ ನಡವಳಿಕೆಯಲ್ಲಿ ತಿದ್ದಿಕೊಳ್ಳಬೇಕಾದ ವಿಷಯಗಳಿರಬಹುದು. ಆರೋಗ್ಯಕರ ಮನೋಭಾವ ಎಂದರೆ ಎಲ್ಲಾ ಟೀಕೆಗಳನ್ನು ತಳ್ಳಿಹಾಕುವುದಲ್ಲ; ನ್ಯಾಯವಾದ ಟೀಕೆಯನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸುವುದು ಮತ್ತು ಆಧಾರವಿಲ್ಲದ ಭಯಗಳಿಂದ ತನ್ನನ್ನು ಮುಕ್ತಗೊಳಿಸಿಕೊಳ್ಳುವುದು.

ಕನ್ನಡಕ ಬದಲಾಯಿಸಲು ಕಲಿಯೋಣ. ರಾಜನ ಕಥೆಯಲ್ಲಿನ ವೈದ್ಯರು ಪ್ರಪಂಚವನ್ನು ಬದಲಾಯಿಸಲು ಹೇಳಲಿಲ್ಲ. ನೋಟವನ್ನು ಬದಲಾಯಿಸುವ ದಾರಿಯನ್ನು ತೋರಿಸಿಕೊಟ್ಟರು. ನಮ್ಮ ಜೀವನದಲ್ಲೂ ಬದಲಾವಣೆ ಶುರುವಾಗಬೇಕಿರುವುದು ಇಲ್ಲಿಂದಲೇ.

1. ಎಲ್ಲಾ ಆಲೋಚನೆಯನ್ನು ಸತ್ಯವೆಂದು ಭಾವಿಸದೇ ಇರುವುದು: “ಅವನಿಗೆ ನನ್ನ ಮೇಲೆ ಕೋಪವಿದೆ” ಎಂದು ಅನಿಸಿದಾಗ ನಿಮ್ಮನ್ನು ನೀವೇ ಕೇಳಿಕೊಳ್ಳಿ: ಅದಕ್ಕೆ ನನ್ನ ಬಳಿ ಏನು ಪುರಾವೆ ಇದೆ? ಬೇರೆ ವಿವರಣೆ ಸಾಧ್ಯವಿದೆಯೇ? ಅವನು ದಣಿದಿರಬಹುದು. ಬೇರೆ ಯಾವುದೋ ತೊಂದರೆಯಲ್ಲಿರಬಹುದು. ಅಥವಾ ನನ್ನ ಮಾತನ್ನು ಒಪ್ಪದೇ ಇರಬಹುದು. ಒಂದು ಆಲೋಚನೆ ಮನಸ್ಸಿಗೆ ಬರುತ್ತದೆ ಎಂದ ಮಾತ್ರಕ್ಕೆ ಅದು ಸತ್ಯವಾಗಬೇಕೆಂದೇನಿಲ್ಲ.

2. ಬೇರೆಯವರ ಮನಸ್ಸನ್ನು ಓದುವ ಪ್ರಯತ್ನವನ್ನು ಬಿಡುವುದು: ಯಾರಾದರೂ ಅಸ್ವಸ್ಥರಾಗಿದ್ದಾರೆ ಎಂದು ಅನಿಸಿದರೆ ಅಗತ್ಯವಿದ್ದಾಗ ಮರ್ಯಾದೆಯಿಂದ ಕೇಳಬಹುದು. ಊಹಾಪೋಹಗಳ ಮೂಲಕ ತನ್ನ ಮನಸ್ಸನ್ನು ಹಿಂಸಿಸಿಕೊಳ್ಳಬೇಕಾಗಿಲ್ಲ. ಸ್ಪಷ್ಟತೆಯನ್ನು ಹುಡುಕುವುದು ಒಳ್ಳೆಯದು; ಎಲ್ಲಾ ಅನುಮಾನಗಳಿಗೂ ಖಚಿತತೆ ಸಿಗಬೇಕು ಎಂದು ಹಠ ಹಿಡಿಯುವುದು ದಣಿವನ್ನುಂಟು ಮಾಡುತ್ತದೆ.

3. ಎಲ್ಲರನ್ನೂ ಸಂತೋಷಪಡಿಸಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ ಎಂದು ಒಪ್ಪಿಕೊಳ್ಳುವುದು: ನಾವು ಎಷ್ಟು ಚೆನ್ನಾಗಿ ವರ್ತಿಸಿದರೂ ಎಲ್ಲರಿಗೂ ನಮ್ಮನ್ನು ಇಷ್ಟವಾಗಬೇಕೆಂದೇನಿಲ್ಲ. ಕೆಲವರು ನಮ್ಮ ನಿರ್ಧಾರಗಳನ್ನು ಒಪ್ಪುವುದಿಲ್ಲ. ಕೆಲವರು ನಮ್ಮನ್ನು ತಪ್ಪು ತಿಳಿದುಕೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ. ಅವೆಲ್ಲವನ್ನೂ ತಪ್ಪಿಸಲು ನಮ್ಮ ವ್ಯಕ್ತಿತ್ವವನ್ನೇ ಬಿಟ್ಟುಕೊಡಬೇಕಾಗಿಲ್ಲ. ಮರ್ಯಾದೆಯಿಂದ ವರ್ತಿಸಿ. ಬೇರೆಯವರನ್ನು ಅನಗತ್ಯವಾಗಿ ನೋಯಿಸದಂತೆ ನೋಡಿಕೊಳ್ಳಿ. ತಪ್ಪಿದ್ದರೆ ತಿದ್ದಿಕೊಳ್ಳಿ. ಅದನ್ನು ಮೀರಿ ಎಲ್ಲರ ಅಭಿಪ್ರಾಯವನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸುವ ಜವಾಬ್ದಾರಿಯನ್ನು ಹೊತ್ತುಕೊಳ್ಳಬೇಡಿ.

4. ಸಣ್ಣ ಸಣ್ಣ ಅಭ್ಯಾಸಗಳ ಮೂಲಕ ಭಯವನ್ನು ಎದುರಿಸುವುದು: ಇಷ್ಟವಿಲ್ಲದ ವಿಷಯವನ್ನು ಗೌರವಪೂರ್ವಕವಾಗಿ ಒಪ್ಪದೇ ಇರುವುದು. ಅಗತ್ಯವಿದ್ದಾಗ ಸ್ಪಷ್ಟವಾದ ಮಿತಿಗಳನ್ನು ಹಾಕಿಕೊಳ್ಳುವುದು. ಒಂದು ಸಂದೇಶಕ್ಕೆ ಉತ್ತರ ತಡವಾದರೆ ತಕ್ಷಣವೇ ತಿರಸ್ಕಾರವೆಂದು ಅರ್ಥೈಸದೇ ಇರುವುದು. ಒಂದು ಸಂಭಾಷಣೆಯ ನಂತರ ಅದನ್ನು ಮತ್ತೆ ಮತ್ತೆ ವಿಶ್ಲೇಷಿಸುವ ಬದಲು ಗಮನವನ್ನು ಬೇರೆ ವಿಷಯಕ್ಕೆ ಬದಲಾಯಿಸುವುದು. ಮೊದಮೊದಲು ಅಸ್ವಸ್ಥತೆ ಅನಿಸಬಹುದು. ಆದರೆ, ಆ ಅಸ್ವಸ್ಥತೆಯನ್ನು ಸಹಿಸಿಕೊಂಡು ಮುಂದೆ ಹೋದಾಗ ಬೇರೆಯವರ ಮನ್ನಣೆಯಿಲ್ಲದೆಯೂ ಜೀವನವನ್ನು ಮುಂದಕ್ಕೆ ಕೊಂಡೊಯ್ಯಲು ಸಾಧ್ಯವಿದೆ ಎಂದು ಮನಸ್ಸು ಕಲಿಯುತ್ತದೆ.

5. ತನ್ನ ಮೌಲ್ಯಕ್ಕೆ ಹೊಸದೊಂದು ಆಧಾರ ಕಂಡುಕೊಳ್ಳುವುದು: “ಎಲ್ಲರಿಗೂ ನನ್ನನ್ನು ಇಷ್ಟವೇ?” ಎಂಬ ಪ್ರಶ್ನೆಯ ಬದಲು: “ನಾನು ಪ್ರಾಮಾಣಿಕವಾಗಿ ನಡೆದುಕೊಂಡೆನೇ?” “ನನ್ನ ಕಡೆಯಿಂದ ತಿದ್ದಿಕೊಳ್ಳಬೇಕಾದ ಏನಾದರೂ ಇದ್ದಿತೇ?” “ಬೇರೆಯವರನ್ನು ಗೌರವಿಸಿದಂತೆ ನನ್ನನ್ನೂ ನಾನು ಗೌರವಿಸಿದೆನೇ?” ಬೇರೆಯವರ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆಗಳನ್ನು ಮಾತ್ರ ಅವಲಂಬಿಸದೆ ತನ್ನದೇ ಮೌಲ್ಯಗಳು ಮತ್ತು ಕಾರ್ಯಗಳ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ತನ್ನನ್ನು ಮೌಲ್ಯಮಾಪನ ಮಾಡಲು ಕಲಿಯಬೇಕು. 

ಈ ಭಯವು ದೈನಂದಿನ ಜೀವನ ಮತ್ತು ಸಂಬಂಧಗಳ ಮೇಲೆ ಗಂಭೀರವಾಗಿ ಪರಿಣಾಮ ಬೀರುತ್ತಿದ್ದರೆ, ಒಬ್ಬ ಮನಃಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞರ ಸಹಾಯವನ್ನೂ ಪಡೆಯಬಹುದು. ವಿಶೇಷವಾಗಿ, ಕಾಗ್ನಿಟಿವ್ ಬಿಹೇವಿಯರಲ್ ಥೆರಪಿ (CBT) ಯಂತಹ ಚಿಕಿತ್ಸಾ ವಿಧಾನಗಳು ಇಂತಹ ಚಿಂತನೆಯ ವಿಧಾನಗಳನ್ನು ಗುರುತಿಸಲು ಮತ್ತು ಹೆಚ್ಚು ಆರೋಗ್ಯಕರ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯಿಸಲು ಸಹಾಯ ಮಾಡಬಹುದು. 

ರಾಜನು ಒಂದು ವರ್ಷ ಕಳೆದದ್ದು ಪ್ರಪಂಚವನ್ನು ಹಸಿರು ಮಾಡಲು. ಆದರೆ ಒಂದು ಹಸಿರು ಕನ್ನಡಕದ ಮೂಲಕ ಅದೇ ಫಲಿತಾಂಶವನ್ನು ಪಡೆಯಬಹುದಿತ್ತು. ನಾವೂ ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಹಾಗೆಯೇ. ಬೇರೆಯವರು ನಮ್ಮ ಬಗ್ಗೆ ಏನು ಯೋಚಿಸಬೇಕು ಎಂದು ನಿರ್ಧರಿಸಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸುತ್ತೇವೆ. ಎಲ್ಲರ ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಒಳ್ಳೆಯವರಾಗಿ ಉಳಿಯಲು ನಮ್ಮದೇ ಇಷ್ಟಗಳನ್ನು ಬಿಟ್ಟುಬಿಡುತ್ತೇವೆ. ಯಾರೂ ತಪ್ಪು ತಿಳಿದುಕೊಳ್ಳದಿರಲು ಪ್ರತಿ ಮಾತನ್ನೂ ತೂಗಿ ಅಳೆಯುತ್ತೇವೆ. ಯಾರೂ ನೋಯದಿರಲು ನಮ್ಮದೇ ನೋವುಗಳನ್ನು ಮುಚ್ಚಿಡುತ್ತೇವೆ. ಹೀಗೆ ಬೇರೆಯವರ ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ನಮಗಾಗಿ ಒಂದು ಒಳ್ಳೆಯ ಚಿತ್ರವನ್ನು ಬರೆಯುತ್ತಾ ಹೋಗುವಾಗ, ನಮ್ಮ ನಿಜವಾದ ವ್ಯಕ್ತಿತ್ವ ನಿಧಾನವಾಗಿ ಮಾಯವಾಗುತ್ತಾ ಹೋಗುತ್ತದೆ. ನೆನಪಿಡಿ: ನಮ್ಮ ನಡವಳಿಕೆಗೆ ನಾವೇ ಜವಾಬ್ದಾರರು; ಆದರೆ ಬೇರೆಯವರ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಆಲೋಚನೆಗೂ ನಮಗೆ ಜವಾಬ್ದಾರಿಯಿಲ್ಲ. 

ನಮ್ಮ ಬಗ್ಗೆ ಎಲ್ಲರೂ ಒಳ್ಳೆಯದನ್ನೇ ಯೋಚಿಸಬೇಕು ಎಂಬುದು ಅಸಾಧ್ಯವಾದ ಆಸೆ. ಆದರೆ ಬೇರೆಯವರು ಏನು ಯೋಚಿಸಿದರೂ ತನ್ನ ಮೌಲ್ಯಗಳು ಮತ್ತು ಆತ್ಮಗೌರವವನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಳ್ಳದೆ ಬದುಕಲು ಕಲಿಯುವುದು ಸಾಧ್ಯವಾದ ಗುರಿ.

ನಮ್ಮ ನೆಮ್ಮದಿ ಬೇರೆಯವರ ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಇರಬೇಕಾಗಿಲ್ಲ. ಅದು ನಮ್ಮದೇ ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಬೇರೂರಬೇಕು. ಏಕೆಂದರೆ, ಎಲ್ಲರ ಕಣ್ಣಲ್ಲಿ ಒಳ್ಳೆಯವನಾಗಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗಲಿಲ್ಲ ಎಂಬ ಕಾರಣಕ್ಕೆ ಒಬ್ಬ ವ್ಯಕ್ತಿ ಕೆಟ್ಟವನಾಗುವುದಿಲ್ಲ. ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ನಾವು ಬದಲಾಯಿಸಬೇಕಿರುವುದು ಪ್ರಪಂಚವನ್ನಲ್ಲ. ಪ್ರಪಂಚವನ್ನು ನೋಡುವ ನಮ್ಮ ಕನ್ನಡಕವನ್ನು.