✍️ ಎಂ.ಆರ್. ಮಾನ್ವಿ
ದೇಶದ ಸಂವಿಧಾನಾತ್ಮಕ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಲ್ಲಿ ಸುಪ್ರೀಂ ಕೋರ್ಟ್ ಮತ್ತು ಚುನಾವಣಾ ಆಯೋಗ ಎರಡೂ ಅತ್ಯಂತ ಮಹತ್ವದ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು. ಆದರೆ, ಇತ್ತೀಚಿನ ಬೆಳವಣಿಗೆಯಲ್ಲಿ ಚುನಾವಣಾ ಆಯೋಗವು ನೇರವಾಗಿ ಸುಪ್ರೀಂ ಕೋರ್ಟ್ನ ಅಧಿಕಾರ ವ್ಯಾಪ್ತಿಗೆ ಸವಾಲು ಹಾಕಿರುವುದು ಗಂಭೀರ ಚರ್ಚೆಗೆ ಕಾರಣವಾಗಿದೆ.
ಮತದಾರರ ಪಟ್ಟಿಗಳ (SIR) ಸಿದ್ಧತೆಯಲ್ಲಿ ಸುಪ್ರೀಂ ಕೋರ್ಟ್ ಹಸ್ತಕ್ಷೇಪಿಸಬಾರದು ಎಂದು ಚುನಾವಣಾ ಆಯೋಗವು ಲಿಖಿತವಾಗಿ ಹೇಳಿರುವುದು ಇಂದಿನ ಪ್ರಮುಖ ಬೆಳವಣಿಗೆ. “ಮತದಾರರ ಪಟ್ಟಿಯನ್ನು ಯಾವಾಗ, ಹೇಗೆ ತಯಾರಿಸಬೇಕು ಎಂಬುದು ನಮ್ಮ ಅಧಿಕಾರ” ಎಂದು ಆಯೋಗ ಸ್ಪಷ್ಟಪಡಿಸಿದೆ. ಈ ನಿಲುವು, ಕೇವಲ ನ್ಯಾಯಾಲಯಕ್ಕೆ ನೀಡಿದ ಉತ್ತರವಾಗಿರದೆ, ಸಂಸ್ಥೆಗಳ ನಡುವಿನ ಅಧಿಕಾರ ಸಂಬಂಧದ ಬಗ್ಗೆ ಹೊಸ ಬಿಕ್ಕಟ್ಟನ್ನು ಹುಟ್ಟುಹಾಕಿದೆ.
ಹಿರಿಯ ಸಂಪಾದಕ ಶ್ರವಣ್ ಕುಮಾರ್ ಗಾರ್ಗ್ ಅವರ ಅಭಿಪ್ರಾಯದಲ್ಲಿ, ಈ ನಡೆ “ಸಂವಿಧಾನಾತ್ಮಕ ವಿಘಟನೆಗೆ” ದಾರಿ ಮಾಡಿಕೊಡುತ್ತದೆ. ಚುನಾವಣಾ ಆಯೋಗವು ಸರ್ಕಾರದ ಬೆಂಬಲವಿಲ್ಲದೆ ಇಂತಹ ನಿರ್ಧಾರಕ್ಕೆ ಧೈರ್ಯ ತೋರಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ ಎಂಬುದು ಅವರ ಅಭಿಪ್ರಾಯ. ಅಂದರೆ, ಇದರ ಹಿಂದೆ ಕೇಂದ್ರದ ರಾಜಕೀಯ ಆಶಯವಿದೆ ಎಂಬ ಅನುಮಾನ ಬಲವಾಗುತ್ತಿದೆ.
ಇದು ಕೇವಲ ಚುನಾವಣಾ ಆಯೋಗಕ್ಕೆ ಸೀಮಿತವಲ್ಲ. ಭವಿಷ್ಯದಲ್ಲಿ ಪೊಲೀಸ್ ಅಥವಾ ಇಡಿ (ED) ಕೂಡ “ನಮ್ಮ ಕೆಲಸಕ್ಕೆ ನ್ಯಾಯಾಲಯ ಹಸ್ತಕ್ಷೇಪ ಮಾಡಬಾರದು” ಎಂದು ಹೇಳಲು ಆರಂಭಿಸಿದರೆ, ದೇಶದಲ್ಲಿ ಸಂವಿಧಾನಾತ್ಮಕ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯೇ ಕುಸಿಯುವ ಅಪಾಯವಿದೆ.
ಮತದಾರರ ಪಟ್ಟಿ ತಯಾರಿ, ನೋಂದಣಿ, ಪರಿಶೀಲನೆ—ಇವೆಲ್ಲವು ಜನರ ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಹಕ್ಕಿಗೆ ನೇರ ಸಂಬಂಧ ಹೊಂದಿವೆ. ನಾಗರಿಕರನ್ನು ಮತದಾನದ ಹಕ್ಕಿನಿಂದ ವಂಚಿಸುವುದು ಸಂವಿಧಾನದ ಉಲ್ಲಂಘನೆಯಷ್ಟೇ ಅಲ್ಲ, ಪ್ರಜಾಪ್ರಭುತ್ವದ ಮೂಲ ಸಿದ್ಧಾಂತಗಳನ್ನೇ ಪ್ರಶ್ನಿಸುವಂತಾಗಿದೆ. “ಮತದಾರರ ಅರ್ಹತೆಯನ್ನು ನಾವು ನಿರ್ಧರಿಸುತ್ತೇವೆ” ಎಂಬ ಆಯೋಗದ ನಿಲುವು, ಜನರ ನಂಬಿಕೆಯನ್ನು ಕುಂದಿಸುವ ಸಾಧ್ಯತೆ ಇದೆ.
ಸುಪ್ರೀಂ ಕೋರ್ಟ್ನ ಹಿಂದಿನ ಆದೇಶದಂತೆ ಆಧಾರ್ ಕಾರ್ಡ್ ಮಾನ್ಯಗೊಳಿಸುವ ವಿಷಯದಲ್ಲಿ ಚುನಾವಣಾ ಆಯೋಗ ಹಿಂಜರಿದಿತ್ತು. ಇದು ಆಯೋಗ ಮತ್ತು ನ್ಯಾಯಾಲಯದ ನಡುವಿನ ಘರ್ಷಣೆಗೆ ಕಾರಣವಾಗಿರಬಹುದು ಎಂದು ಊಹಿಸಲಾಗಿದೆ. ರಾಜಕೀಯ ಪಕ್ಷಗಳ ಆರೋಪಗಳ ಪ್ರಕಾರ, ಆಯೋಗವು ಬ್ಲಾಕ್ ಮಟ್ಟದ ಏಜೆಂಟ್ಗಳನ್ನು ಗುರುತಿಸಲು ಸಹ ಸಮ್ಮತಿಸದಿರುವುದು, ನ್ಯಾಯಾಲಯದ ಆದೇಶಗಳಿಗೆ ಅಸಡ್ಡೆ ತೋರಿದಂತಾಗಿದೆ.
ಗಾರ್ಗ್ ಅವರ ವಿಶ್ಲೇಷಣೆಯ ಪ್ರಕಾರ, 1975ರ ತುರ್ತು ಪರಿಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿಯೂ ನ್ಯಾಯಾಲಯ ತನ್ನ ಪಾತ್ರವನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸಿತ್ತು. ಆದರೆ, ಇಂದಿನ ಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿ “ಅಧಿಕೃತ ತುರ್ತು ಪರಿಸ್ಥಿತಿ” ಇಲ್ಲದಿದ್ದರೂ, ಸರ್ಕಾರವು ಅದೇ ರೀತಿ ಅಧಿಕಾರದ ದುರುಪಯೋಗ ಮಾಡುತ್ತಿರುವಂತೆ ತೋರುತ್ತಿದೆ. ವ್ಯತ್ಯಾಸವೆಂದರೆ, ಆ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ನ್ಯಾಯಾಲಯದ ಹಸ್ತಕ್ಷೇಪ ಸಾಧ್ಯವಾಗುತ್ತಿತ್ತು; ಈಗ ಅದನ್ನೇ ಪ್ರಶ್ನಿಸುವ ಪರಿಸ್ಥಿತಿ ಮೂಡಿದೆ.
ಈ ಘಟನೆ ಸುಪ್ರೀಂ ಕೋರ್ಟ್ನ ಭವಿಷ್ಯ, ಅದರ ಮಹತ್ವ ಹಾಗೂ ಜನಸಾಮಾನ್ಯರ ವಿಶ್ವಾಸದ ಮೇಲೆ ಗಂಭೀರ ಪರಿಣಾಮ ಬೀರುವ ಸಾಧ್ಯತೆಯಿದೆ. “ನ್ಯಾಯಾಲಯದ ಅವಮಾನ”ದ ರೂಪ ತಾಳಬಹುದಾದ ಈ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿ ಮುಖ್ಯ ನ್ಯಾಯಮೂರ್ತಿಗಳ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆ ಅತ್ಯಂತ ಮುಖ್ಯ. ನ್ಯಾಯಾಲಯ ಮೌನ ವಹಿಸಿದರೆ, ಅದು ಪ್ರಜಾಪ್ರಭುತ್ವದ ಸಂಕೇತಗಳಿಗೆ ಧಕ್ಕೆ ತರುತ್ತದೆ.
ಚುನಾವಣಾ ಆಯೋಗದ ಈ ನಿಲುವು ದೇಶದ ಸಂವಿಧಾನಾತ್ಮಕ ಬೌದ್ಧಿಕ ಶಿಲ್ಪವನ್ನೇ ಪ್ರಶ್ನಿಸುತ್ತದೆ. ಸುಪ್ರೀಂ ಕೋರ್ಟ್ ತನ್ನ ಪ್ರಭಾವವನ್ನು ಕಾಪಾಡಿಕೊಳ್ಳದಿದ್ದರೆ, ಮುಂದಿನ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ಸಂಸತ್ತಿನ ಅಥವಾ ಸರ್ಕಾರದ ಕ್ರಮಗಳ ಮೇಲಿನ ನ್ಯಾಯಾಲಯದ ಮೇಲ್ವಿಚಾರಣೆಯೂ ಅಸಾಧ್ಯವಾಗಬಹುದು. ಇದು ಪ್ರಜಾಪ್ರಭುತ್ವದ ಶ್ರೇಯಸ್ಸಿಗೆ ಗಂಭೀರ ಅಪಾಯ.
ಇಂದಿನ ಪ್ರಶ್ನೆ ಕೇವಲ “ಮತದಾರರ ಪಟ್ಟಿಯನ್ನು ಯಾರು ತಯಾರಿಸುತ್ತಾರೆ?” ಎಂಬುದಲ್ಲ; “ದೇಶದ ಪ್ರಜಾಪ್ರಭುತ್ವವನ್ನು ಯಾರು ಕಾಪಾಡುತ್ತಾರೆ?” ಎಂಬುದು.












